رئیس پلیس راهور فراجا با تأکید بر اینکه تخلفات رانندگی تنها از ناآگاهی نسبت به قوانین ناشی نمی‌شوند، ریشه بخشی از رفتارهای پرخطر ترافیکی را در عادت‌های اجتماعی، ضعف مسئولیت‌پذیری و نهادینه‌نشدن فرهنگ قانون‌مداری دانست و تأکید کرد کاهش تصادفات به اصلاح هم‌زمان رفتار شهروندان، آموزش، نظارت، اجرای قانون و بهبود شرایط ترافیکی نیاز دارد.
به گزارش ایلنا، سردار سیدتیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا در نشست شورای مدیران معاونت صدا که با حضور احمد پهلوانیان معاون صدای رسانه ملی و جمعی از مدیران فراجا و شبکه‌های رادیویی برگزار شد، با اشاره به ضرورت بازنگری در شیوه‌های فرهنگ‌سازی ترافیکی، اظهار کرد: برای اصلاح وضعیت ترافیک کشور نمی‌توان صرفاً به آموزش قوانین رانندگی یا برخورد با تخلفات اکتفا کرد؛ زیرا رفتار رانندگان در معابر، جدا از رفتارهای اجتماعی و الگوهای پذیرفته‌شده در جامعه نیست و ریشه بسیاری از تخلفات را باید در لایه‌های عمیق‌تر فرهنگی و اجتماعی جست‌وجو کرد.
وی با اشاره به تجربه چندین ساله خود در حوزه ترافیک و رفتارهای اجتماعی، افزود: مسئله ترافیک صرفاً یک موضوع فنی یا انتظامی نیست، بلکه بازتابی از نوع نگاه افراد به حقوق دیگران، مسئولیت اجتماعی و میزان پایبندی آنها به قواعد زندگی جمعی است. راننده‌ای که در خیابان حقوق عابران پیاده را نادیده می‌گیرد یا قوانین را تنها زمانی رعایت می‌کند که پلیس حضور دارد، در واقع نوعی رفتار اجتماعی را در فضای ترافیک بازتولید می‌کند.
فاصله میان دانستن قانون و عمل‌کردن به آن
سردار حسینی با تفکیک میان آموزش و تربیت در حوزه ترافیک اظهار کرد: آموزش به افراد می‌آموزد چه رفتاری درست و چه رفتاری خلاف قانون است، اما تربیت و فرهنگ‌سازی باید این آگاهی را به رفتار پایدار تبدیل کند. صرف آشنایی رانندگان با قوانین و مقررات، تضمین‌کننده رعایت آنها نیست؛ چراکه مسئله اصلی، تبدیل دانسته‌ها به باور و رفتار عملی در رانندگی است.
وی افزود: وقتی افراد به‌طور مستمر شاهد عبور از چراغ قرمز، توقف روی خط عابر پیاده یا حرکت موتورسیکلت‌ها در مسیرهای غیرمجاز باشند، به‌تدریج ممکن است این رفتارها در نگاه آنها عادی جلوه کند. در چنین شرایطی، تخلف از یک رفتار ناهنجار به رفتاری تکرارشونده تبدیل می‌شود و رعایت قانون تحت تأثیر عادت‌ها و منافع فردی قرار می‌گیرد.
رئیس پلیس راهور فراجا با تأکید بر نقش رسانه‌ها در اصلاح این نگرش‌ها گفت: رسانه‌ها، به‌ویژه رادیو، ظرفیت مؤثری برای پرداختن به ریشه‌های رفتارهای نادرست ترافیکی دارند. لازم است به‌جای اکتفا به توصیه‌های عمومی و اطلاع‌رسانی‌های مقطعی، با تشکیل اتاق‌های فکر و بهره‌گیری از نظر کارشناسان، عوامل شکل‌گیری رفتارهای پرخطر شناسایی و برای اصلاح آنها برنامه‌ریزی شود. هدف باید این باشد که رعایت مقررات رانندگی از یک الزام بیرونی به باور و مسئولیت‌پذیری درونی شهروندان تبدیل شود.
رئیس پلیس راهور فراجا، با تأکید بر ضرورت توجه به ریشه‌های شکل‌گیری تخلفات رانندگی اظهار کرد: اگر تمام تمرکز ما بر برخورد با تخلفی باشد که در سطح معابر اتفاق می‌افتد و به عوامل ایجادکننده آن توجه نکنیم، ناچار خواهیم بود به‌طور مستمر با یک رفتار تکراری مقابله کنیم، بدون آنکه بتوانیم مشکل را از ریشه برطرف کنیم.
وی افزود: برای کاهش تخلفات رانندگی باید بررسی کنیم که چرا یک رفتار پرخطر در برخی معابر یا میان گروهی از کاربران ترافیک تکرار می‌شود. در این زمینه باید مجموعه‌ای از عوامل از جمله طراحی معابر، شرایط تردد، نحوه نظارت، میزان آگاهی و آموزش کاربران راه و همچنین عادی‌شدن برخی رفتارهای قانون‌گریزانه مورد توجه قرار گیرد. برخورد با تخلف ضروری است، اما در کنار آن باید علت‌های شکل‌گیری و تداوم تخلف نیز شناسایی شود.
موتورسواران و ضرورت توجه به حقوق سایر کاربران ترافیک
رئیس پلیس راهور فراجا با اشاره به برخی رفتارهای پرخطر موتورسواران تصریح کرد: عبور موتورسیکلت از پیاده‌رو، حرکت در مسیرهای ممنوع و نادیده‌گرفتن حقوق عابران پیاده از جمله رفتارهایی است که علاوه بر ایجاد خطر برای خود موتورسوار، ایمنی سایر شهروندان را نیز به مخاطره می‌اندازد.
اجرای مستمر قانون، عامل بازدارنده در تکرار تخلفات
رئیس پلیس راهور فراجا با تأکید بر نقش اجرای مؤثر مقررات در پیشگیری از تخلفات رانندگی اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم در این حوزه، جلوگیری از شکل‌گیری تصور بی‌پیامدبودن تخلف است. اگر افراد به این نتیجه برسند که قانون به‌صورت مستمر اجرا نمی‌شود یا احتمال برخورد با تخلف پایین است، ممکن است حتی با وجود آگاهی از خطرناک‌بودن رفتار خود، به تکرار آن ادامه دهند.
وی افزود: مقررات زمانی می‌توانند نقش بازدارنده داشته باشند که اجرای آنها مستمر، قابل پیش‌بینی و بدون تبعیض باشد. البته برخورد قانونی باید در کنار آموزش و فرهنگ‌سازی قرار گیرد تا رعایت مقررات به یک رفتار نهادینه‌شده تبدیل شود.
سردار حسینی با اشاره به نمونه‌هایی مانند استفاده از کمربند ایمنی و توقف پشت خط عابر پیاده خاطرنشان کرد: در برخی حوزه‌ها با استمرار اطلاع‌رسانی، نظارت و اجرای مقررات توانسته‌ایم رفتارهای صحیح‌تری را در میان شهروندان نهادینه کنیم. این تجربه نشان می‌دهد تغییر رفتار عمومی امکان‌پذیر است، اما به زمان، استمرار و همکاری مجموعه دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
رسانه‌ها باید در اصلاح رفتارهای ترافیکی نقش‌آفرینی کنند
رئیس پلیس راهور فراجا با تأکید بر مسئولیت رسانه‌ها در ارتقای فرهنگ ترافیک گفت: انتظار ما از رسانه‌ها نباید صرفاً به اعلام آمار تصادفات، انتشار اخبار حوادث یا اطلاع‌رسانی درباره محدودیت‌های ترافیکی محدود شود؛ بلکه رسانه‌ها باید با پرداختن به عوامل وقوع تصادفات، پیامدهای رفتارهای پرخطر و ضرورت رعایت حقوق سایر کاربران راه، در اصلاح نگرش و رفتار شهروندان نقش‌آفرینی کنند.
تحلیل خبر
مرگ‌های بی سر و صدا!
دکتر محمدمهدی جعفری زاده
رئیس پلیس راهور فراجا گفته است: «سالانه حدود 20 هزار نفر در تصادفات می‌میرند» متاسفانه این خبرها به دلیل اینکه بارها شنیده‌ایم دیگر برای مردم تعجب‌آور نیست. در حالی که اگر آمار 20 هزار نفر کشته ناشی از تصادفات را با آمار انواع و اقسام مرگ‌ها را مقایسه کنیم به وحشتناک بودن آن بیشتر توجه خواهیم کرد. در دو جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تعداد جان‌باختگان بسیار کمتر از 20 هزار نفر بود. این یعنی سوار ماشین شدن به مراتب خطرناک‌تر از وارد جنگ شدن است. اگر کرونا در مدت 2 سال تعداد زیادی از مردم را به کام مرگ فرو برد ولی این شتاب مرگ کرونایی، دیگر ادامه ندارد اما مرگ‌های ناشی از رانندگی، هر سال تکرار می‌شود و نقطه توقفی ندارد. هیچکدام از انواع بیماری‌ها این قدر فوتی نداشته است. دائماً این آمارهای دلخراش اعلام می‌شود ولی خبری که نشان دهد، این کاروان مرگ متوقف شده، به گوش نمی‌رسد. اگر علل تصادفات را عواملی همانند عامل جاده‌ای، عامل خودرویی و عامل انسانی بدانیم باید به طور جدی برای هر سه برنامه‌ریزی اثربخش و عملیات پیگیر داشته باشیم تا آن را به حداقل ممکن برسانیم.
-برای عامل جاده‌ای باید هر چه سریعتر نقاط حادثه‌خیز و خطرناک را شناسایی و اصلاح کنیم. بعضی مواقع بودجه کشور صرف موضوعاتی می‌شود که بی‌نتیجه یا کم نتیجه است و شاید آثار منفی و معکوس داشته باشد، آیا نمی‌شود آنها را صرف جاده‌سازی و اصلاحات آن کنیم تا خدمت به حفظ جان مردم کرده باشیم؟ چه چیزی از جان انسان‌ها با اهمیت‌تر و گرانبهاتر است؟
-برای عامل خودرویی چه کاری کرده‌ایم؟ آیا ضریب ایمنی را در ساخت خودروهای داخل به حدی بالا برده‌ایم که با یک تصادف ساده، جان همه سرنشینان در امان باشد؟ اگر به هر دلیلی نتوانسته‌ایم خودروهای داخل را ایمن کنیم چرا از ورود خودروهای خارجی ایمن با دو برابر کردن حقوق گمرکی و محدود کردن واردات تا قیمت معین، اجازه داده نمی‌شود که مردم بتوانند از وسایل نقلیه‌ای که ضریب ایمنی و اطمینان عالی دارند، استفاده کنند؟
-اما عامل انسانی به فرهنگ مردم برمی‌گردد. چرا در نیم قرن اخیر موفق نشده‌ایم این قدر فرهنگ رانندگی مردم را بالا ببریم که به استقبال مرگ نروند؟
بالاخره بدون تعارف بخش مهمی از این مرگ و میرهای ناشی از تصادفات رانندگی، به فرهنگ و شخصیت خود ما برمی‌گردد و باید خودمان را هم در این قصه تلخ مقصر بدانیم. اما این مثلت کشتار جمعی باید با هم اصلاح شود تا شاهد آمارهای وحشتناک این مرگ‌ها نباشیم.