معاون سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی گفت: ذخایر استراتژیک به نقطه بسیار بحرانی رسیده است به عبارت دیگر ارقام ذخایر قرمز تیره است که این اوضاع ریشه در مسائل بنیادی دارد.
به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنا، یاسر میرزایی در نشستی با موضوع راهحلهای رفع ناترازی بنزین با بیان اینکه اکنون بنزین به مرحله بحرانی رسیده است، اظهار داشت: حل این مسئله درواقع قرار است یک بحران را حل و فصل کند بنابراین فارغ از مسئله بنیادی حاملهای انرژی مهم است که به این مسئله بپردازیم.
وی با بیان اینکه بنزین در شرایط نرمالی نیست، افزود: گرچه باید بحران را حل کنیم اما برای حل مسائل بحرانی چارهای نداریم جز اینکه به دلایل اصلی و بلندمدت بپردازیم.
معاون سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با بیان اینکه میزان مصرف بنزین طی یک ماه گذشته به ۱۳۵ میلیون لیتر در روز رسیده گفت: این میزان مصرف علیرغم شرایط جنگی و اقتصادی کشور نرمال نیست در حالت نرمال انتظار این است که مصرف ۱۴۰ تا ۱۴۵ میلیون لیتر در روز برسد اما این کاهش ۵ تا ۱۰ میلیون لیتری به دلیل شرایط اقتصادی است نه مدیریت.
وی با بیان اینکه اواخر تابستان و اوایل پاییز اوج مصرف بنزین است، افزود: اکنون میزان تولید پالایشگاهی ۱۱۰ میلیون لیتر در روز و حدود ۱۰ میلیون لیتر هم از ظرفیت پتروشیمیها استفاده میشود.
میرزایی تصریح کرد: ممکن است بتوانیم تولید را از ۱۲۰ میلیون لیتر در روز ببریم که این معادله اگر زیرساخت سخت افزاری رشد نکرده باشد نیاز به سرمایه گذاری دارد و درواقع به معنای پایین آوردن اکتان و کاهش کیفیت است.
وی ادامه داد: کاهش کیفیت به منظور دستیابی به تولید بیشتر به این معناست که به طور مثال اکتان ۹۲ را به ۸۷ برسانیم اما در این صورت اگر یک خودرو در هر ۱۰۰ کیلومتر ۱۰ لیتر مصرف دارد بنزین با اکتان کمتر (۸۷) این میزان را به ۱۳ لیتر در هر کیلومتر خواهد رساند نتیجه اینکه با افزایش تولید مصرف هم افزایش مییابد چون کیفیت سوخت پایین آمده است.
معاون سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی باید خلأ تولید و مصرف را با واردات پر کنیم، خاطرنشان کرد: ما اکنون نیاز به واردات ۱۵ میلیون لیتر داریم که فارغ از موضوع تأمین مالی منجر به کسری بودجه میشود. حتی در صورت تأمین مالی مسئله لجستیک را داریم، از جنوب شرایط برای واردات مناسب نیست در شمال هم جنگ روسیه و اوکراین اوضاع را بههمریخته به طوری که روسیه تا ۲۰۲۷ صادرات را محدود کرده و کشوری مثل بلاروس هم به ما بنزین نمیدهد.
وی تاکید کرد: وقتی امکان واردات نداریم سراغ ذخایر استراتژیک (ذخایر شرایط کوتاه مدت بحرانی) میرویم و اگر برداشت از ذخایر تبدیل به رویه بلندمدت شود که در سال ۱۴۰۵ این اتفاق افتاده ذخایر به نقطه بسیار بحرانی رسیده است به عبارت دیگر ارقام ذخایر قرمز تیره است که این اوضاع ریشه در مسائل بنیادی دارد.
*نقشه راه دولت برای خروج از بحران سوخت؛ از تخصیص سهمیه به افراد تا نوسازی ناوگان
معاون سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، با تأکید بر تغییر اولویتهای سیاستگذاری انرژی کشور، از ضرورت انتقال تمرکز از «مدیریت گاز» به «مدیریت بحران بنزین و گازوئیل» خبر داد.
وی هشدار داد که در صورت عدم اتخاذ تصمیمات فوری برای زمستان پیشرو، کشور با شرایط دشوارتری روبهرو خواهد شد.
*ظرفیت عظیم صرفهجویی ۸۵ میلیون لیتری
میرزایی با مقایسه تطبیقی وضعیت حملونقل ایران با کشورهای همتراز مانند ترکیه، اعلام کرد: در صورت تطبیق شاخصهای شدت مصرف انرژی ناوگان سبک با استانداردهای منطقهای، امکان کاهش مصرف روزانه تا ۸۵ میلیون لیتر وجود دارد.
*ریشههای فنی ناترازی ۸۵ میلیون لیتری
وی بیان کرد: کیفیت خودروهای داخلی (۵۰٪ سهم ناترازی) میانگین مصرف سوخت خودروهای داخلی بیش از ۱۱ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر است، در حالی که این رقم در استانداردهای جهانی به زیر ۷ لیتر میرسد.
میرزایی نوسازی ناوگان را فرایندی زمانبر (۷ تا ۱۰ ساله) دانست و تأکید کرد که واردات محدود خودروهای لوکس، گرهای از مصرف طبقه متوسط باز نمیکند.
وی گفت: شیوههای حملونقل (۲۵٪ سهم ناترازی) سهم پایین استفاده از حملونقل عمومی، پیادهروی و موتورسیکلتهای استاندارد، فشار مضاعفی بر مصرف سوخت وارد کرده است.
وی با بیان اینکه ساختار فعلی قیمتگذاری، مشوق سفرهای غیرضروری و رفتارهای پرمصرف است، پیشنهاد کرد: بنزین به جای «خودرو»، به «اشخاص» تعلق بگیرد.
معاون سازمان بهینهسازی انرژی ناکارآمدی تخصیص دستوری سوخت را نقد کرد و پیشنهاد داد: تخصیص عادلانه به جای اختصاص سهمیه به خودرو، سهمیه بنزین به «کد ملی» افراد تعلق گیرد. این اقدام به نفع دهکهای فاقد خودرو خواهد بود.
وی همچنین با تاکید بر ایجاد بازار مبادله گفت: با فراهم شدن امکان مبادله سهمیه میان مصرفکنندگان، نظام توزیع به سمت کارایی بیشتر حرکت خواهد کرد.
میرزایی بر حمایت مشروط نیز اشاره و اظهار داشت: سهمیه ناوگان حملونقل عمومی باید مشروط به نوسازی، دوگانهسوز کردن و بهبود استانداردهای فنی پرداخت شود تا از هدررفت منابع جلوگیری شود.
میرزایی با بیان اینکه سازمان بهینهسازی انرژی بازنگری در برنامههای خود را آغاز کرده است، تصریح کرد که اصلاح نظام مصرف سوخت تنها از دو مسیرِ «مدیریت سهمیهها» یا «تغییر قیمتها» امکانپذیر است، اما هر روشی باید با هدف تخصیص بهینه منابع و کاهش فشار اجتماعی پیادهسازی شود.
تحلیل خبر
دولت با «بنزین» چه کار کند؟
دکتر محمدمهدی جعفری زاده
این روزها مردم از یکدیگر سؤال میکنند چرا همه چیز گران میشود، خبری نیست ولی افزایش قیمت بنزین، این قدر در کشور حساس شده است؟ گفتهاند ذخایر استراتژیک بنزین در بحرانیترین حالت قرار دارد اما بحرانیتر از آن، خبر اعلام گران شدن آن است، چرا؟ مگر همه کالاها و خدمات، دائماً در حال افزایش قیمت نیستند و مگر آنها به طور مستقیم بر زندگی مردم اثر نمیگذارند؟ پس چرا فقط گران شدن بنزین جایگاه منحصر به فردی در میان این همه افزایش قیمتها پیدا کرده است؟
افزایش قیمت بنزین حداقل از دو جهت بر زندگی مردم اثرگذار است؛ یکی از جهت اقتصادی و دیگری از جهت روحی و روانی.
همچنانکه شرایط «انتظار تورمی» بدتر از «خود تورم» است، انتظار افزایش قیمت بنزین به دلیل آثار روحی و روانی که پیرامون آن ایجاد شده، به مراتب از خود گرانی بدتر و خطرناکتر است. سابقه قبلی نیز به آن دامن زده و فاز فکری مردم را تغییر داده است.
در این شرایط چه باید کرد؟ دولت از یک طرف با بنبست کمبود بنزین مواجه است و اگر این شرایط ادامه داشته باشد، با توجه به محاصره اقتصادی و تشدید تحریمها، با قحطی بنزین و انسداد کامل روبرو خواهیم شد، از طرف دیگر با گران شدن آن و آثار تورمی که بر کالاها و خدمات دارد، جامعه با شوک جدیدی مواجه شده و آثار آن قابل پیشبینی نخواهد بود.
در این شرایط که هر تصمیمی، دو سر باخت است، توجه به آستانه تحمل مردم، پاشنه آشیل است. باید پیشبینی کرد که «افزایش قیمت بنزین» آستانه تحمل مردم را زیر فشار بیشتر قرار میدهد یا «قحطی آن»؟