وزیر نیرو در نامهای به فرانچسکو لاکامرا، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر (IRENA)، حملات اخیر به نیروگاههای تجدیدپذیر را به شدت محکوم کرد.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وزارت نیرو، عباس علیآبادی، وزیر نیرو، طی نامهای رسمی به فرانچسکو لاکامرا، مدیرکل محترم آژانس بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر (IRENA)، حملات اخیر به نیروگاههای تجدیدپذیر را محکوم کرد و خواستار اقدام فوری جامعه بینالمللی برای حفاظت از این زیرساختهای حیاتی شد.
متن این نامه به شرح زیر است:
جناب آقای فرانچسکو لاکامرا مدیرکل محترم آژانس بین المللی انرژیهای تجدیدپذیر (IRENA)
موضوع: خسارتهای وارده به نیروگاههای خورشیدی در جنگ آمریکایی - صهیونی علیه جمهوری اسلامی ایران
با سلام و احترام،
همان گونه که آگاهی دارند، رژیمهای صهیونیستی اسرائیل و ایالات متحده آمریکا از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، تجاوز نظامی گسترده، غیرقانونی، بدون تحریک قبل و ناموجهی را علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز کردهاند و تاکنون مرتکب جنایات فراوانی ازجمله شهادت تعداد زیادی از غیرنظامیان، حمله و تخریب مدارس، بیمارستانها و مراکز درمانی اماکن مسکونی و زیرساختهای انرژی و صنعتی در جمهوری اسلامی ایران شدهاند.
در راستای این جنایات، در حمله هوایی ۱۸ اسفند ماه (۸ مارس ۲۰۲۶) جنگندههای رژیم آمریکا اسرائیل به یکی از شهرستانهای محروم ایران، انباری از تجهیزات نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس تخریب و تجهیزات آن دچار آسیب جدی شد. تجهیزات تخریب شده در این حمله بخشی از اجزای مورد نیاز برای احداث نیروگاههای خورشیدی بودند که به منظور کمک به تأمین برق مورد نیاز مردم مناطق محروم در بخشهای روستایی ایران و حفظ محیط زیست در حال احداث هستند. خسارتهای زیست محیطی تخریب یک چنین نیروگاه خورشیدی فراتر از ارزش مادی تجهیزات است و شامل دو بخش اصلی میشود: «عدم نفع انرژی پاک» و «آلودگی ناشی از تخریب تجهیزات». در همین ارتباط خسارت سالانه عدم فعالت این نیروگاه منجر به انتشار حدود ۳۷٫۰۰۰ تن دیاکسیدکربن اضافی در سال میشود که خسارت جبران ناپذیری برای لایه ازن و گرمایش زمین است.همچنین ضروری است تجهیزات نیروگاه خورشیدی چرخه حیات خو را در فرآیند صحیح طی نموده پسماند آنها با روشهای تخصصی مدیریت شوند تا از نشت مواد و فلزات سنگین جلوگیری به عمل آید حال آنکه تخریب آنها علاوه بر آتش سوزیهای مهیب که به طبیعت اطراف سرایت میکند و منجر به ازبینرفتن اکوسیستم منطقه میگردد، آلودگی آبهای سطحی و منابع زیرزمینی و ازبینرفتن حاصلخیزی خاک را نیز به دنبال دارد.
از طرفی هزینه جمعآوری و امحای ایمن این حجم از آلاینده در شرایط بحرانی جنگ، خود یک هزینه زیست محیطی بزرگ است. بهطورکلی تخریب تجهیزات این نیروگاه ۳۵ مگاواتی باعث تولید ۳۷ هزار تن C02 بیشتر، رهاشدن حدود ۳ هزار تن زباله صنعتی در منطقه و ریسک ورود فلزات سنگین به خاک و آب منطقه میشود. این یعنی سالهای آینده در آن منطقه، از نظر کیفیت آب و خاک با چالش جدی روبرو خواهیم بود.
ضمن اینکه حجم مالی خسارت مالی وارده به انبار مذکور که شامل تجهیزاتی مانند اینورترهای خورشیدی، کابلها و سایر ملزومات انبار میشود حدود ۱.۲ میلیون دلار برآورد میشود که میتوانست برای تأمین برق ۳۵۰۰ خانوار مورداستفاده قرار گیرد.
همانطور که جنابعالی مطلع هستید رئیسجمهور رژیم آمریکا شخصاً تهدیداتی مبنی بر حمله این رژیم به نیروگاهها و زیرساختهای صنعت برق ایران را مطرح نمود. این در حالی است که بر اساس اصول حقوق بین الملل بشردوستانه و کنوانسیونهای ژنو، حمله به زیرساختهای حیاتی غیرنظامی از جمله تأسیسات آب و برق ممنوع است. طبق مواد ۵۲ و ۵۴ پروتکل الحاقی اول به کنوانسیونهای ژنو (۱۹۷۷) اموال غیرنظامی و تأسیساتی که برای بقای جمعیت غیرنظامی ضروری هستند نباید هدف حمله قرار گیرند و ماده ۵۶ این پروتکل بر حفاظت از تأسیساتی نظیر سدها و نیروگاهها تأکید میکند.همچنین شورای امنیت سازمان ملل متحد در قطعنامه ۲۵۷۳ در سال ۲۰۲۱ حملات علیه زیرساختهای حیاتی غیرنظامی در مخاصمات مسلحانه، از جمله تأسیسات آب، برق و سایر خدمات اساسی را محکوم کرده و از طرفهای درگیر خواسته است به تعهدات خود در چارچوب حقوق بینالملل بشردوستانه پایبند باشند.
اساسنامه رم دیوان کیفری بین المللی نیز در ماده ۸ حمله عمدی علیه جمعیت غیرنظامی یا اموال غیرنظامی که هدف نظامی محسوب نمیشود را در زمره جنایات جنگی قرار میدهد. برایناساس، هدف قراردادن زیرساختهای حیاتی مانند نیروگاهها و شبکههای تأمین انرژی که نقش اساسی در زندگی غیرنظامیان دارند، نقض آشکار حقوق بینالملل بشردوستانه و در مواردی مصداق جنایت جنگی محسوب میشود.
جمهوری اسلامی ایران بهرغم عدم دسترسی کافی به منابع مالی و فنی بین مللی در زمینه توسعه انرژیهای تجدیدپذیر که بخش عمده آن ناشی از تحریمهای ظالمانه یکجانبه میباشد، با اتکا به دانش فنی، متخصصان و منابع داخلی خود اقدامات متعددی برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در کشور به عملآورده است. نابودکردن عامدانه و آسیبزدن به زیرساختها انرژیهای تجدیدپذیر ایران باعث آسیب شدید به غیرنظامیان و محروم ساختن آنها از حق جهانی دسترسی شهروندان به انرژی پاک و تجدیدپذیر میباشد برایناساس و ازآنجاکه این حملات نقض صریح تعهدات بین المللی ذیل کنوانسیونها و موافقتنامههای چندجانبه در زمینه حفاظت از تأسیسات و زیرساختهای حیاتی غیرنظامی بهویژه نیروگاهها و شبکههای تأمین انرژی میباشد از جنابعالی درخواست میشود در مقابل این جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی اسرائیل علیه مردم ایران سکوت ننموده و چنین اقدامات غیرانسانی مخرب را صریح محکوم کرده و عاملان این جنایت محرز را پاسخگو نمایید. امیدوارم با اقدامات بهموقع آن جناب، در طرف صحی تاریخ و قضاوت بشریت قرار گیرید.
تحلیل خبر
حمله بمبافکنها به تجهیزات انرژی خورشیدی چه پیامدهایی دارد؟
دکتر محمدمهدی جعفری زاده
جنگ هم، با همه بدیهایش، فرهنگ خاص خود را دارد. طبق قوانین بین المللی درزمان وقوع جنگ بین کشورها، آنها ملزم هستند که به زیرساختهای غیرنظامی از جمله نیروگاههای برق، آب و گاز و .... که تأمینکننده نیازمندیهای روزمره مردم هستند و با زندگی، سلامت و شغل آنان ارتباط مستقیم و تنگاتنگ دارند، حمله نکنند. لذا اگر یکی از طرفین درگیر جنگ به این گونه زیرساختها و مناطق مسکونی، آموزشی، درمانی و .... حمله کند به عنوان جنایت کار جنگی شناخته شده و با شکایت طرف دیگر جنگ به دادگاه بین المللی، باید پاسخگو باشد.
امروز علاوه بر نیروگاههای برق آبی، فسیلی، گازی و اتمی، نیروگاههای تولید برق پاک و تجدیدپذیر (خورشیدی) هم جزء این مجموعه حساب شده و مشمول قوانین مشابه بینالمللی میباشد.
معمولاً تجهیزات تولیدکننده برق خورشیدی موقعی مورد استفاده مردم قرار میگیرد که دسترسی به برق سراسری نداشته باشند چرا که با هزینه بسیار سنگینی میتوان برق کامل یک ساختمان را جایگزین و جبران کرد. از طرف دیگر دولت هم توانایی احداث نیروگاههای خورشیدی در مقیاس کشوری، استانی و حتی شهرستانی ندارد و بودجه بسیار زیادی لازم دارد لذا فشار اقتصادی ایجاد نیروگاههای برق خورشیدی بر دوش بخش خصوصی یعنی مردم است. حال اگر در زمان جنگ علاوه بر نیروگاههای سراسری تولید برق کشور، نیروگاههای ضعیف و محدود برق خورشیدی هم مورد حمله جنگندهها یا موشکها و پهپادها قرار گیرد، مردم با ضررها و خسارات سنگینی مواجه خواهند شد. در این صورت بنا به نامه وزیر نیرو به مدیرکل آژانس بین المللی انرژیهای تجدیدپذیر، تخریب و آسیب زدن به تجهیزات نیروگاههای خورشیدی ذکر شده باعث تخریب تجهیزات این نیروگاه 30 مگاواتی و تولید 37 هزار تن دی اکسید کربن، رها شدن حدود 3 هزار تن زباله صنعتی در منطقه و ریسک ورود فلزات سنگین به خاک و آب میشود و کیفیت آب و خاک را با چالش جدی روبرو خواهد کرد.
امید که به جای جنگ و نابودی زیرساختهای کشورها، شاهد مسابقه همه کشورها در سازندگی و عمران یکدیگر باشیم.